FEN wyjaśniony dla szachistów

Do czego służy

PGN zapisuje partię. FEN zapisuje jedną pozycję, w jednej linijce tekstu, kompletnie.

Na tej różnicy polega cały sens. Gdy chcesz komuś pokazać pozycję bez ruchów, które do niej doprowadziły, albo ustawić silnik w konkretnym punkcie, albo zapisać zadanie, cała partia jest złym pojemnikiem. FEN jest właściwym.

Skrót pochodzi od Forsyth-Edwards Notation, od nazwisk dziennikarza, który wymyślił ten zapis w dziewiętnastym wieku, i programisty, który przystosował go do komputerów.

Sześć pól

Figury. Rzędy od 8 do 1, rozdzielone ukośnikami. Wielkie litery to białe, małe to czarne. Cyfra oznacza tyle pustych pól z rzędu, więc 4P3 to cztery puste pola, biały pion, a potem jeszcze trzy puste.

Strona na posunięciu. w albo b. Łatwo to przeoczyć, a zmienia w pozycji wszystko.

Prawa do roszady. K i Q dla skrzydła królewskiego i hetmańskiego białych, k i q dla czarnych. Myślnik, jeśli nikt nie może już rokować. To informacja, której nie zobaczysz, patrząc na szachownicę, i właśnie dlatego trzeba ją zapisać.

Bicie w przelocie. Pole, na którym pion mógłby zostać zbity w tym ruchu, albo myślnik. Też niewidoczne z samej pozycji.

Licznik półruchów. Ruchy od ostatniego bicia lub ruchu pionem, na potrzeby reguły pięćdziesięciu posunięć.

Numer ruchu. Przy którym ruchu jest partia.

Dwa ostatnie są często ignorowane przez proste narzędzia i ogromnie ważne dla silników, bo rozstrzygają remisy.

Kiedy naprawdę się go używa

Do ustawienia pozycji do analizy. Wklej FEN na dowolną szachownicę analityczną i jesteś na miejscu, bez odtwarzania ruchów.

Do zadania pytania. Udostępnienie FEN to precyzyjny sposób zapytania o pozycję. Udostępnienie zrzutu ekranu nie, bo nikt nie wklei zrzutu do silnika.

Do zapisania zadania. Taktyka to pozycja, a nie partia.

Do rozpoczęcia repertuaru w środku partii. Jeśli chcesz przygotowywać się od konkretnej struktury, a nie od pierwszego ruchu, FEN jest sposobem, w jaki mówisz programowi, gdzie zacząć.

Dwie rzeczy, które się psują

Brakujące albo błędne pole strony na posunięciu. Ta sama szachownica z w i z b to dwie zupełnie różne pozycje, a błąd jest cichy. Jeśli silnik daje ci ocenę bez sensu, sprawdź to najpierw.

Ucięte ciągi. FEN to jedna linijka, a niektóre komunikatory ją zawijają albo tną. Jeśli pozycja się nie wczytuje, policz pola. Powinno być sześć.

Jego związek z PGN

Działają razem. Plik PGN może nieść FEN w swoich kluczach, przy użyciu kluczy FEN i SetUp, i tak zapisuje się partię, która nie zaczęła się od normalnej pozycji.

Jeśli przenosisz analizę między programami, w większości przypadków chcesz PGN, bo niesie ruchy i warianty. Po FEN sięgaj wtedy, gdy zależy ci na samej pozycji. Drugą połowę omówiliśmy w tekście pliki PGN wyjaśnione dla szachistów.

Warto znać, nie warto wkuwać

Nigdy nie napiszesz FEN ręcznie. Każdy program tworzy je przyciskiem kopiowania.

Warto mieć umiejętność przeczytania go, gdy coś się zepsuje: rzucić okiem na ciąg i zobaczyć, że brakuje praw do roszady albo że pisze, że ruch mają czarne, a chodziło ci o białe. Nauka zajmuje jakieś pięć minut i oszczędza godzinę przy pierwszej pozycji, która nie chce się wczytać.